Phục hồi chức năng là chuyên khoa chuyên về khám, đánh giá và hồi phục tối đa chức năng cơ thể đã suy yếu hoặc khuyết tật của người bệnh. Không chỉ nằm trong hình thức vận động trị liệu, phục hồi chức năng gồm các phương pháp khác như hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu, dụng cụ chỉnh hình, trợ giúp hồi phục chức năng, các dịch vụ xã hội.
Phục hồi chức năng là gì?
Phục hồi chức năng là một lĩnh vực quan trọng trong y khoa, giúp cho người bệnh hồi phục lại tối đa chức năng cơ thể thông qua các biện pháp luyện tập, thay đổi môi trường.
Mục đích chính của phương pháp này là làm giảm tối đa tác động của giảm chức năng và tàn tật, từ đó, giúp người bệnh hội nhập hoặc tái hội nhập với xã hội. Những chức năng này có thể thuộc về chức năng thể chất hoặc tâm thần (khả năng nhận thức, tư duy,…). (1)
Việc suy giảm hoặc mất đi chức năng đến từ các nguyên nhân như: tai nạn, dị tật bẩm sinh, hậu quả của các bệnh lý nặng,… Mỗi trường hợp bệnh sẽ phù hợp với một hình thức phục hồi khác nhau. Nhưng mục tiêu điều trị là hồi phục sức khỏe tối đa cho người bệnh, giúp họ lấy lại được khả năng tự hoạt động.
Những ví dụ cho thấy vai trò của phục hồi chức năng là: (2)
- Phục hồi chức năng cho người đột quỵ có thể tự sinh hoạt (tắm rửa, ăn uống, mặc quần áo) mà không cần người khác giúp đỡ
- Phục hồi chức năng tim cho người bị bệnh tim không gặp nhiều trở ngại trong các hoạt động thể dục thể thao
- Phục hồi chức năng phổi cho người bệnh có thể hô hấp được tốt hơn, cải thiện chất lượng cuộc sống
- Ngoài ra, phương pháp trị liệu này cũng giúp người bệnh:
Ngăn ngừa thương tật thứ cấp
Tăng cường khả năng hoạt động còn lại của cơ thể, giảm thiểu tối đa hậu quả tàn tật cho người bệnh
Hạn chế suy nghĩ tiêu cực của người bệnh về tình trạng sức khỏe của mình
Với những lý do trên, phục hồi chức năng là một lĩnh vực mang tính cộng đồng cao, giúp người bệnh có những cơ hội bình đẳng, tham gia vào các hoạt động xã hội. Đồng thời, góp phần tăng cao ý thức phòng ngừa, đồng thời giảm thiểu tỷ lệ tàn tật.
Tại Việt Nam, lĩnh vực này cũng được chú trọng và phát triển. Tại hội nghị Triển khai Chương trình phát triển hệ thống Phục hồi chức năng giai đoạn 2023-2030, tầm nhìn đến năm 2050, diễn ra vào tháng 5 năm 2023, Thứ trưởng Bộ Y tế, GS. TS. Trần Văn Thuấn khẳng định đẩy mạnh phục hồi chức năng, liên tục duy trì và phát triển mạng lưới cho phù hợp với quy hoạch hệ thống y tế để nâng cao sức khỏe người dân và góp phần phát triển xã hội bền vững.
Vai trò của phục hồi chức năng trong chấn thương chỉnh hình
Hồi phục chức năng là một phần quan trọng trong chấn thương chỉnh hình, giúp ích cho quá trình điều trị và phục hồi của bệnh nhân.
Sau một phẫu thuật chỉnh hình, người bệnh thường phải đối mặt với vấn đề sức khỏe lớn là mất cơ bắp. Một người trưởng thành bình thường sẽ mất 8% cơ bắp sau 1 năm. Tuy nhiên, người bệnh nằm viện có thể mất cơ bắp lên đến 17% sau 10 ngày. Điều này nói lên tầm quan trọng của của phương pháp điều trị này trong chấn thương chỉnh hình.
Ngoài việc hỗ trợ người bệnh thuyên giảm các tổn thương hậu phẫu và cải thiện khả năng hoạt động, phục hồi chức năng giúp người bệnh giữ được lượng cơ bắp sau thời gian nằm viện. Từ đó, rút ngắn thời gian hồi phục, người bệnh có thể nhanh chóng quay trở lại cuộc sống ngày thường, tự thực hiện các hoạt động đi lại mà không cần trợ giúp.
Một số hình thức phục hồi lại khả năng vận động trong chấn thương chỉnh hình gồm: (3)
- Phục hồi chức năng sau gãy xương
- Phục hồi chức năng tổn thương sụn khớp
- Phục hồi chức năng cho người mang chi giả
- Phục hồi chức năng sau bong gân